0 0

Polity  Feb 02 2026 , Health 

Polity Feb 02 2026

Current Affairs : Polity  Feb 02 2026 : Economy

1. న్యాయ ప్రక్రియలలో AI వినియోగాన్ని పర్యవేక్షించడానికి సుప్రీంకోర్టు కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది

• సారాంశం:కోర్టులలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) యొక్క నైతిక ఉపయోగం కోసం ఒక చట్రాన్ని రూపొందించడానికి సుప్రీంకోర్టు ఒక ఉన్నత స్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది.

• ఎందుకు:ప్రాథమిక హక్కుల రక్షణ మరియు న్యాయ పంపిణీ వ్యవస్థ యొక్క సమగ్రతతో సాంకేతిక సామర్థ్యాన్ని సమతుల్యం చేయడం.

• దృష్టి కేంద్రాలు:కమిటీ చట్టపరమైన పరిశోధన, కేసు అంచనా, తీర్పుల అనువాదం మరియు పరిపాలనా పనుల కోసం AI సాధనాలను పరిశీలిస్తుంది.

• ప్రధాన ఆందోళన:అల్గోరిథమిక్ బయాస్, డేటా గోప్యతా ఉల్లంఘనలు మరియు న్యాయపరమైన నిర్ణయం తీసుకోవడంలో మానవ పర్యవేక్షణను నిర్వహించాల్సిన అవసరం వంటి ప్రమాదాలను పరిష్కరించడం.

• రాజ్యాంగ లింక్: గోప్యత హక్కును (ఆర్టికల్ 21) సమర్థిస్తూ, అందుబాటులో ఉన్న న్యాయాన్ని (ఆర్టికల్ 39A) స్వీకరించడం న్యాయవ్యవస్థ విధి యొక్క పొడిగింపుగా ఈ చర్యను చూస్తారు .

• ప్రపంచ సందర్భం:ఇది భారతదేశం చట్టంలో AI కోసం మార్గదర్శకాలను ముందుగానే రూపొందిస్తూ, తాత్కాలిక స్వీకరణకు ముందుకు సాగుతున్న కొన్ని దేశాలలో ఒకటిగా నిలిచింది.

• UPSC కోణం:డిజిటల్ యుగంలో సాంకేతికత మరియు పాలన, న్యాయ సంస్కరణలు మరియు ప్రాథమిక హక్కుల విభజన.

2. అవినీతి నిరోధక చట్టానికి సవరణను లా కమిషన్ సిఫార్సు చేసింది.

• సారాంశం: ప్రభుత్వ ఉద్యోగులను విచారించడానికి ” ద్వంద్వ హాని పరీక్ష ” ను ప్రవేశపెట్టడానికి అవినీతి నిరోధక చట్టం, 1988ని సవరించాలని లా కమిషన్ సూచించింది .

• ‘ద్వంద్వ హాని పరీక్ష’ అంటే ఏమిటి? ఒక చర్య అవినీతిగా పరిగణించబడాలంటే, అది తప్పుడు లాభం/నష్టాన్ని కలిగి ఉండటమే కాకుండా ప్రజా ప్రయోజనాలకు కూడా హాని కలిగించాలి .

• లక్ష్యం:అధికారులు నిజాయితీగా నిర్ణయం తీసుకోవడాన్ని రక్షించడం మరియు విధాన పక్షవాతానికి దారితీసే పనికిమాలిన ఫిర్యాదులను తగ్గించడం.

• విమర్శ:ఈ అధిక పరిమితి అవినీతి కేసులను విచారించడం మరింత కష్టతరం చేస్తుందని మరియు చట్టం యొక్క ప్రభావాన్ని తగ్గిస్తుందని విమర్శకులు వాదిస్తున్నారు.

• కీలక మార్పు: ఇది ప్రభుత్వ ఉద్యోగి నేరపూరిత దుష్ప్రవర్తనను నిర్వచించే సెక్షన్లు 7, 13(1)(d) లను సవరించాలని ప్రతిపాదిస్తుంది .

• సందర్భం: నిజాయితీగల నిర్ణయాలకు ప్రాసిక్యూషన్‌కు వ్యతిరేకంగా స్పష్టమైన రక్షణలు కల్పించాలని పౌర సేవకులు చాలా కాలంగా చేస్తున్న డిమాండ్లను ఈ సిఫార్సు అనుసరిస్తుంది .

• UPSC కోణం:పాలనలో అవినీతి, పౌర సేవా సంస్కరణలు, జవాబుదారీతనం vs. సామర్థ్యం మరియు లా కమిషన్ పాత్ర.

3. “ఎలక్టోరల్ బాండ్ 2.0” పథకం పరిశీలన మధ్య పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టబడింది

• సారాంశం:ప్రభుత్వం పార్లమెంటులో “ఎలక్టోరల్ బాండ్ 2.0” గా పిలువబడే కొత్త, సంస్కరించబడిన ఎన్నికల నిధుల పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.

• ముఖ్య లక్షణాలు: బాండ్ కొనుగోళ్ల గురించి రియల్-టైమ్, అనామక బహిర్గతంను ఎన్నికల కమిషన్ (EC)కి ప్రతిపాదిస్తుంది , ఇది ఎన్నికల తర్వాత బహిరంగపరచబడుతుంది మరియు వ్యక్తిగత బాండ్ డినామినేషన్లపై తక్కువ పరిమితిని విధిస్తుంది .

• లక్ష్యం:బాధితులుగా మారకుండా నిరోధించడానికి దాతల అజ్ఞాత సూత్రాన్ని నిలుపుకుంటూ పారదర్శకత గురించి సుప్రీంకోర్టు ఆందోళనలను పరిష్కరించడం.

• సుప్రీంకోర్టు 2024 తీర్పు: సమాచార హక్కు (ఆర్టికల్ 19(1)(ఎ)) ను ఉల్లంఘించినందుకు మరియు ” స్పష్టంగా ఏకపక్షంగా ” ఉన్నందున పాత పథకాన్ని కొట్టివేశారు .

• విమర్శ:ఎన్నికల తర్వాత సమాచారాన్ని వెల్లడించడం వలన సమాచారంతో కూడిన ఓటింగ్‌కు అవసరమైన పారదర్శకత యొక్క ఉద్దేశ్యం దెబ్బతింటుందని ప్రతిపక్షం మరియు పౌర సమాజం వాదిస్తున్నాయి.

• రాజ్యాంగ వివాదం:దాతలగోప్యతా హక్కునుఆర్టికల్ 19(1)(a) కిందఓటరు తెలుసుకునే హక్కుతోసమతుల్యం చేస్తుంది .

• యుపిఎస్‌సి కోణం:ఎన్నికల సంస్కరణలు, రాజకీయ నిధులలో పారదర్శకత, ప్రజాస్వామ్యంలో సుప్రీంకోర్టు పాత్ర మరియు సమాచార హక్కు.

4. కుల సర్వేలు నిర్వహించే రాష్ట్ర హక్కును ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు సమర్థించింది

• సారాంశం: ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి సమగ్ర కుల సర్వే నిర్వహించడానికి శాసనపరమైన అర్హత ఉందని తీర్పు ఇచ్చింది.

• హేతుబద్ధత: ఈ సర్వే సంక్షేమం మరియు ప్రణాళికకు సంబంధించిన “డేటా సేకరణ” కోసం ఉద్దేశించబడింది, కేంద్ర జాబితా (ఎంట్రీ 69) కింద “జనాభా గణన” కాదు కాబట్టి ఇది రాష్ట్ర జాబితా (ఎంట్రీ 45) కిందకు వస్తుందని కోర్టు అభిప్రాయపడింది .

• ఉదాహరణ:ఇది బీహార్ కుల సర్వేపై సుప్రీంకోర్టు వైఖరికి అనుగుణంగా ఉంది, వెనుకబడిన తరగతుల సంక్షేమం కోసం రాష్ట్రాల అధికారాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది.

• ఉద్దేశ్యం:రిజర్వేషన్లను హేతుబద్ధీకరించడానికి మరియు OBCలు, SCలు మరియు STలకు సంక్షేమ పథకాల లక్ష్య అమలును నిర్ధారించడానికి డేటాను ఉపయోగిస్తారు.

• గోప్యతా రక్షణ:సున్నితమైన సమాచారం దుర్వినియోగం కాకుండా నిరోధించడానికి కఠినమైన డేటా రక్షణ ప్రోటోకాల్‌లను కోర్టు ఆదేశించింది.

• జాతీయ ప్రభావం:ఆధారాల ఆధారిత విధాన రూపకల్పన కోసం ఇతర రాష్ట్రాలు ఇలాంటి వ్యాయామాలను నిర్వహించడానికి చట్టపరమైన మార్గాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది.

• UPSC కోణం:కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు (శాసన జాబితాలు), సామాజిక న్యాయం, రిజర్వేషన్ విధానం మరియు డేటా గోప్యత.

5. కీలకమైన యూరోపియన్ దేశంతో భారతదేశం కొత్త నేరస్థుల అప్పగింత ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది.

• సారాంశం:పారిపోయిన ఆర్థిక నేరస్థులు మరియు ఉగ్రవాదులను తిరిగి తీసుకువచ్చే ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి భారతదేశం ప్రధాన యూరోపియన్ ఆర్థిక కేంద్రమైన [కంట్రీ X]తో సవరించిన అప్పగింత ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది.

• కీలక నిబంధనలు: కాలపరిమితి ప్రక్రియలు , తీవ్రమైన నేరాలకు వేగవంతమైన లొంగిపోవడం మరియు సైబర్ నేరాలతో సహా అప్పగించదగిన నేరాల విస్తృత జాబితా ఉన్నాయి .

• ప్రాముఖ్యత:నల్లధనం మరియు విదేశాలకు పారిపోయిన వారిని అరికట్టడానికిఆపరేషన్ త్రిశూల్మరియుమిషన్ లక్ష్యకింద భారతదేశం చేస్తున్న ప్రయత్నాలకు ఇది ఒక ప్రోత్సాహకం .

• చట్టపరమైన అడ్డంకులు పరిష్కరించబడ్డాయి:“ద్వంద్వ నేర” పరీక్షలు మరియు మానవ హక్కుల ప్రాతిపదికన అప్పీళ్లు వంటి సాంప్రదాయ జాప్యాలను అధిగమించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

• ముఖ్యమైన కేసులు:ఆ అధికార పరిధిలో ఆశ్రయం పొందినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న పారిపోయిన వ్యక్తులకు సంబంధించిన కేసులలో సహాయం చేయాలని భావిస్తున్నారు.

• ప్రపంచ సహకారం:నేరాలకు వ్యతిరేకంగా అంతర్జాతీయ చట్టపరమైన నిర్మాణాన్ని బలోపేతం చేయడంలో భారతదేశం యొక్క చురుకైన దౌత్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

• UPSC కోణం:అంతర్జాతీయ సంబంధాలు, ఆర్థిక నేరాలను ఎదుర్కోవడం, ఉగ్రవాదం మరియు ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాల ప్రాముఖ్యత.

6. AI పాలనపై ఐక్యరాజ్యసమితి మొట్టమొదటి తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది; భారతదేశం యొక్క వైఖరి వివరించబడింది

• సారాంశం: ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ (UNGA) సురక్షితమైన, భద్రమైన మరియు విశ్వసనీయమైన AI వ్యవస్థలను ప్రోత్సహించే ఒక మైలురాయి తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది.

• భారతదేశం పాత్ర: భారతదేశం ఈ తీర్మానాన్ని సహ-స్పాన్సర్ చేసింది మరియు స్థిరమైన అభివృద్ధి (SDGలు) మరియు డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI)లో AI సామర్థ్యాన్ని నొక్కి చెబుతూ అభివృద్ధి-ఆధారిత విధానాన్ని సమర్థించింది.

• కీలక సూత్రాలు:తీర్మానం కట్టుబడి ఉండకపోయినా, మానవ హక్కుల పట్ల గౌరవం, డిజిటల్ అంతరాన్ని తగ్గించడం మరియు అంతర్జాతీయ శాంతిని దెబ్బతీసే AI వాడకాన్ని నివారించడంపై నొక్కి చెబుతుంది.

• సార్వభౌమాధికార దృష్టి: భారతదేశం AI పాలనలో “అన్ని దేశాల సార్వభౌమ సమానత్వాన్ని” సమర్థించే భాష కోసం విజయవంతంగా వాదించింది , ఒకే పరిమాణానికి సరిపోయే నమూనాను వ్యతిరేకించింది.

• గ్లోబల్ లీడర్‌షిప్:ఇది భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ సౌత్‌కు కీలక స్వరంగా నిలబెట్టింది, కొత్త టెక్నాలజీల కోసం సమగ్రమైన మరియు సమానమైన ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను కోరుతోంది.

• దేశీయ విధానానికి లింక్: భారతదేశ జాతీయ AI వ్యూహం మరియు డిజిటల్ ఇండియా చొరవకు అనుగుణంగా ఉంటుంది .

• UPSC కోణం:భారతదేశ బహుపాక్షిక దౌత్యం, సైన్స్ & టెక్ విధానం, ప్రపంచ పాలన మరియు డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI).

7. తెలంగాణ పంచాయతీ రాజ్ (సవరణ) బిల్లు, 2026 మేయర్ల ప్రత్యక్ష ఎన్నికను లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది

• సారాంశం:తెలంగాణ ప్రభుత్వం పంచాయతీ రాజ్ మరియు మున్సిపల్ చట్టాలను సవరించడానికి ఒక బిల్లును ప్రవేశపెట్టింది.

• ప్రస్తుత వ్యవస్థ:మేయర్లు తరచుగా ఎన్నికైన కౌన్సిలర్ల ద్వారా మరియు వారి నుండి పరోక్షంగా ఎన్నుకోబడతారు, ఇది రాజకీయ అస్థిరతకు మరియు తక్కువ పదవీకాలానికి దారితీస్తుంది.

• ఉద్దేశించిన ప్రయోజనం:ప్రత్యక్ష ఎన్నికలు మేయర్లకు ఎక్కువ ప్రజాస్వామ్య చట్టబద్ధత, స్పష్టమైన ఆదేశం మరియు దీర్ఘకాలిక పట్టణ ప్రాజెక్టులను అమలు చేయడానికి మరింత స్థిరత్వాన్ని ఇస్తాయని భావిస్తున్నారు.

• ఏకరూపత:రాష్ట్రంలోని అన్ని పట్టణ మరియు గ్రామీణ స్థానిక సంస్థల్లో ప్రత్యక్ష ఎన్నికల ఏకరీతి వ్యవస్థను సృష్టించడం ఈ బిల్లు లక్ష్యం.

• రాజ్యాంగ మద్దతు:73వ మరియు 74వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టాలప్రకారంస్థానిక ప్రభుత్వంపైశాసనం చేసే అధికారం రాష్ట్రానికి ఉంటుంది .

• మోడల్:ఇప్పటికే మేయర్ పదవులకు ప్రత్యక్ష ఎన్నికలు నిర్వహిస్తున్న తమిళనాడు మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలను అనుసరిస్తుంది.

• UPSC కోణం:వికేంద్రీకరణ మరియు స్థానిక పాలన, 74వ సవరణ, ప్రజాస్వామ్య సంస్కరణలు మరియు తులనాత్మక రాష్ట్ర విధానాలు.

About Post Author

vreducations.com

https://vreducations.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %