0 0

Geography 30 Jan 2026

Current Affairs : Economy  : Health 

Geography Today 

Current Affairs : Geography 30 Jan 2026: Economy

1. [మహారాష్ట్ర కోంకణ్ తీరంలో కొత్త భౌగోళిక తెరిలేదల కదలిక చిన్న భూకంపాలకు కారణం (ది హిందూ, 30/01/2026)]

• సారాంశం:

  1. నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ అర్త్ సైన్స్ స్టడీస్ (NCESS) ని చెందిన శాస్త్రవేత్తలు మహారాష్ట్రలోని కోంకణ్ తీరం సమీపంలో ఒక నిద్రావస్థలో ఉన్న భౌగోళిక తెరిలేద (ఫాల్ట్ లైన్) లో కొత్త కదలికలను గుర్తించారు.

  2. ఈ కదలికలు చాలా తక్కువ తీవ్రత గల, అగాధం లేని (shalllow-focus) చిన్న భూకంపాల (మాగ్నిట్యూడ్ < 3.0) శ్రేణిని రేపుతున్నాయి, ఇవి చాలావరకు మానవులకు అనుభూతికి రావు.

  3. ఈ తెరిలేద పశ్చిమ కనుమలకు సమాంతరంగా ప్రవహించే వెస్ట్ కోస్ట్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ యొక్క తిరిగి సక్రియంగా మారిన విభాగం కావచ్చు.

  4. దూరంలో సంభవించే పెద్ద భూకంపాల వలన కలిగే ఒత్తిడి మార్పులు మరియు ఇటీవలి భారీ వర్షాల వలన స్థానికంగా నీటిశాస్త్రంలో మార్పులు ఇందుకు కారణాలు కావచ్చని పరిశోధిస్తున్నారు.

  5. ఇది ఏదైనా పెద్ద భూకంపానికి ముందస్తు సూచన కాదు, కానీ చిన్న తెరిలేదల నెట్వర్క్ మ్యాపింగ్ అవసరాన్ని నొక్కి చెబుతుంది.

  6. ఈ తెరిలేద ప్రవర్తన మరియు భారత ప్లేట్ కదలిక వంటి ప్రధాన టెక్టోనిక్ లక్షణాలతో దాని పరస్పర చర్యను అర్థం చేసుకోవడానికి నిరంతర పర్యవేక్షణ ఏర్పాటు చేయబడుతోంది.

  7. ప్రస్తుతం మోడరేట్ రిస్క్ జోన్ IIIగా వర్గీకరించబడిన ఈ ప్రాంతం కోసం సీస్మిక్ హజార్డ్ జోనేషన్ మ్యాప్లను సవరించడానికి ఈ అధ్యయనం చాలా ముఖ్యం.

• మ్యాప్ పాయింట్ లొకేషన్లు: కోంకణ్ తీరం (రత్నాగిరి, సింధుదుర్గ్ జిల్లాలు), వెస్ట్ కోస్ట్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్, పశ్చిమ కనుమలు.

• కీవర్డ్ & నిర్వచనం:

2. [అరావళి పర్వతశ్రేణి పర్యావరణ మండలం: కొత్త గనుల పట్టాలపై శాశ్వత నిషేధానికి సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలు (ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్, 30/01/2026)]

• సారాంశం:

  1. గుజరాత్, రాజస్థాన్, హర్యానా మరియు ఢిల్లీలలో విస్తరించి ఉన్న మొత్తం అరావళి పర్వతశ్రేణికి “పర్యావరణ సున్నితమైన మండలం” స్థాయిని సుప్రీంకోర్టు నిలుపుకుంది.

  2. ఈ తీర్పు మండలంలో గనులు మరియు సంబంధిత పారిశ్రామిక కార్యకలాపాల కోసం ఏవైనా కొత్త పట్టాలు లేదా లైసెన్సులను మంజూరు చేయడంపై శాశ్వత నిషేధం విధించింది.

  3. భూగర్భ జలాలను రీఛార్జ్ చేయడంలో, ఎడారీకరణకు వ్యతిరేకంగా సహజ అవరోధంగా మరియు వన్యప్రాణుల కోసం అటవీ కారిడార్గా అరావళి కీలక పాత్రను కోర్టు నొక్కి చెప్పింది.

  4. ఇప్పటికే ఉన్న చట్టబద్ధమైన గనులు కొనసాగవచ్చు, కానీ కఠినమైన పర్యావరణ పర్యవేక్షణలో మరియు కొత్త ప్రాంతాల్లో విస్తరణకు అవకాశం లేకుండా.

  5. ఈ ఆదేశం ఉపగ్రహ చిత్రాలు మరియు గ్రౌండ్ సర్వేలను ఉపయోగించి అరావళి యొక్క ఖచ్చితమైన సరిహద్దులను సమయం-బద్ధంగా గుర్తించడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను బాధ్యతగా చేస్తుంది.

  6. ఈ మైలురాయి తీర్పు నియంత్రించబడని ఖననం వలన కలిగే దశాబ్దాల పాటు పర్యావరణ క్షీణతను తిప్పికొట్టడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది, ఇది ఎన్సిఆర్లో నీటి కొరత మరియు వాయు కాలుష్యాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేసింది.

  7. ఇది పర్యావరణ పాలనలో “ముందు జాగ్రత్త సూత్రం” మరియు “సమకాలీన ఇరువర్గాల సమానత్వం”ను అమలు చేయడానికి న్యాయశాఖ యొక్క అధికారాన్ని ఉపయోగించడానికి నమూనాను సృష్టించింది.

• మ్యాప్ పాయింట్ లొకేషన్లు: అరావళి పర్వతశ్రేణి (గురు శిఖర్ శిఖరం), రాష్ట్రాలు: రాజస్థాన్, హర్యానా, గుజరాత్, ఢిల్లీ.

• కీవర్డ్ & నిర్వచనం:

3. [‘సింగరేణి మిస్టరీ’: తెలంగాణ కోల్ బెల్ట్ ప్రాంతంలో అసాధారణ భూమి కుషించడం నమోదు (తెలుగు సాక్షి, 30/01/2026)]

• సారాంశం:

  1. తెలంగాణలోని సింగరేణి కోలరీల సమీపంలోని గ్రామాల నుండి హఠాత్తుగా భూమి పగుళ్లు మరియు స్థానికంగా మునిగిపోవడం (కుషించడం) వంటి విచిత్రమైన దృగ్విషయం నివేదికలు వచ్చాయి.

  2. ప్రాథమిక పరిశోధనలు ఈ దృగ్విషయం విస్మరించబడిన, మునిగిపోయిన భూగర్భ గని సొరంగాల జల-భౌగోళిక పరిణామాలతో ముడిపడి ఉండవచ్చని సూచిస్తున్నాయి.

  3. భూగర్భ జలాల మట్టాలు మారుతున్నప్పుడు, ముఖ్యంగా వర్షాకాలం తర్వాత, ఇది పాత గనులలోని మద్దతు నిర్మాణాలను బలహీనపరుస్తుంది, దాని పైన ఉన్న భూమిని మునిగిపోయేలా చేస్తుంది.

  4. ముందు జాగ్రత్త చర్యగా ప్రభుత్వం బాగా ప్రభావితమైన గ్రామాల నుండి కుటుంబాలను తాత్కాలికంగా మార్పిడి చేసింది.

  5. సెంట్రల్ మైన్ ప్లానింగ్ & డిజైన్ ఇన్స్టిట్యూట్ (CMPDI) నుండి ఒక సాంకేతిక బృందం ప్రాంతం యొక్క స్థిరత్వాన్ని మ్యాప్ చేయడానికి భూగర్భ రాడార్ సర్వే నిర్వహిస్తోంది.

  6. కోల్ ప్రాంతాలలో గనులు మూసివేయబడిన తర్వాత భూమి పునరుద్ధరణ మరియు భూగర్భ జలాల నిర్వహణ యొక్క దీర్ఘకాలిక పర్యావరణ సవాళ్లను ఇది వివరిస్తుంది.

  7. ఈ సంఘటన సంగ్రహణ-ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థల యొక్క స్థిరత్వం మరియు దృఢమైన పోస్ట్-క్లోజర్ మైన్ ప్లాన్ల అవసరం గురించి ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది.

• మ్యాప్ పాయింట్ లొకేషన్లు: సింగరేణి కోలరీలు (గోదావరిఖాని, భద్రాద్రి కోఠగూడెం జిల్లా), తెలంగాణ.

• కీవర్డ్ & నిర్వచనం:

4. [అంటార్కిటికా ‘డూంస్డే హిమానీనదం’ కరగడం: భారతీయ ఎక్స్పెడిషన్ వేగవంతమైన బేసల్ కరగడం నివేదించింది (డౌన్ టు అర్త్, 30/01/2026)]

• సారాంశం:

  1. భారతదేశం యొక్క మైత్రి పరిశోధన కేంద్ర బృందం, నీటి అడుగున డ్రోన్ల నుండి డేటాను విశ్లేషించడం ద్వారా అంటార్కిటికాలోని థ్వైట్స్ హిమానీనదం యొక్క పెరిగిన బేసల్ (దిగువ) కరగడాన్ని నివేదించింది.

  2. ఈ కరగడం వెచ్చని, ఉప్పుగల సర్కంపోలార్ డీప్ వాటర్ (CDW) ప్రవాహం ద్వారా ప్రేరేపించబడుతుంది, ఇది అండర్సీ ట్రఫ్ల ద్వారా ఖండాంతర షెల్ఫ్పైకి ప్రవహిస్తుంది.

  3. “డూంస్డే హిమానీనదం” అని పిలువబడే థ్వైట్స్, విస్తీర్ణమైన మంచు పలకలను వెనక్కి నిలుపుకునే ప్లగ్గా పనిచేస్తుంది; దాని పతనం గ్లోబల్ సముద్ర మట్టాన్ని సగం మీటర్ కంటే ఎక్కువ పెంచగలదు.

  4. హిమానీనదం యొక్క గ్రౌండింగ్ లైన్ (హిమం సముద్ర పాదం నుండి లేచి ఫ్లోటింగ్ షెల్ఫ్గా మారే సరిహద్దు) ఒక భయపెట్టే రేటుతో భూమి లోపలికి వెనక్కి జరుగుతోంది.

  5. ఈ ప్రక్రియ ఒక ఫీడ్బ్యాక్ లూప్ను సృష్టించగలదు: హిమానీనదం లోతైన బేసిన్లలోకి వెనక్కి జరిగినప్పుడు, అది ఎక్కువ మంచును వెచ్చని నీటికి బహిర్గతం చేస్తుంది, తద్వారా కరగడం మరింత వేగవంతం చేయబడుతుంది (మెరైన్ ఐస్ షీట్ ఇన్స్టబిలిటీ).

  6. ఈ ఫలితాలు గ్లోబల్ క్లైమేట్ మోడల్స్ మరియు సముద్ర మట్టం పెరుగుదల అంచనాలను మెరుగుపరచడానికి కీలకం, భారతదేశం యొక్క దీర్ఘకాలిక తీరప్రాంత హాని ప్రమాదాన్ని నేరుగా ప్రభావితం చేస్తుంది.

  7. గ్లోబల్ క్లైమేట్ టెలికనెక్షన్లను అర్థం చేసుకోవడంలో ధ్రువ పరిశోధన యొక్క ప్రాముఖ్యతను ఈ అధ్యయనం నొక్కి చెబుతుంది.

• మ్యాప్ పాయింట్ లొకేషన్లు: థ్వైట్స్ హిమానీనదం, వెస్ట్ అంటార్కిటిక్ ఐస్ షీట్, అముండ్సెన్ సముద్రం, మైత్రి స్టేషన్ (భారతదేశం).

• కీవర్డ్ & నిర్వచనం:

5. [లిడార్ సర్వే గ్వాటెమాలా జంగిల్లో కొత్త మాయా ‘మెగా-సిటీ’ని వెల్లడించింది, అర్బన్ స్ప్రాల్ను కొత్తగా నిర్వచించింది (నేషనల్ జియోగ్రాఫిక్, జనవరి 2026 ఇష్యూ)]

• సారాంశం:

  1. అధునాతన లిడార్ (లైట్ డిటెక్షన్ అండ్ రేంజింగ్) టెక్నాలజీ గ్వాటెమాలా వర్షారణ్యం యొక్క దట్టమైన కొమ్మలను చీల్చి ఒక విస్తారమైన, పరస్పరం అనుసంధానించబడిన మాయా వాసప్రదేశాన్ని వెల్లడించింది.

  2. స్కాన్ ఎత్తైన కారిడార్లు, జలాశయాలు, టెర్రస్డ్ వ్యవసాయ భూములు మరియు 60,000 కి పైగా ఇంతకు ముందు తెలియని నిర్మాణాల విస్తృత నెట్వర్క్ను చూపించింది.

  3. ఈ ఆవిష్కరణ క్లాసికల్ మాయా నాగరికత (250-900 CE) ఒక సంక్లిష్టమైన, తక్కువ-సాంద్రత గల నగర విస్తరణను కలిగి ఉందని సూచిస్తుంది, ఇది ఇంతకు ముందు అంచనా వేసిన దానికంటే చాలా ఎక్కువ జనాభాకు మద్దతు ఇస్తుంది.

  4. ప్రకృతి దృశ్యం యొక్క సవరణ స్థాయి ఉష్ణమండల వాతావరణంలో పెద్ద జనాభాను నిలబెట్టడానికి అధునాతన నీటి నిర్వహణ మరియు వ్యవసాయ పద్ధతులను సూచిస్తుంది.

  5. మాయా నగరాలు వేరుచేయబడిన వైభవ కేంద్రాలుగా ఉన్నాయని సంప్రదాయ దృక్కోణాన్ని ఇది సవాలు చేస్తుంది మరియు వాటిని పరస్పరం అనుసంధానించబడిన అర్బన్ క్లస్టర్లుగా ప్రదర్శిస్తుంది.

  6. ఈ ఫలితం ఆధునిక టెక్నాలజీ (లిడార్) పురావస్తు శాస్త్రం మరియు ప్రాచీన మానవ భౌగోళికత యొక్క మన అవగాహనను ఎలా విప్లవాత్మకంగా మారుస్తోందో దీనికి ఒక గొప్ప ఉదాహరణ.

  7. ఇది ఇండస్ వ్యాలీ వంటి ప్రాచీన భారతీయ నాగరికతలను అధ్యయనం చేయడానికి సమాంతరంగా ఉంటుంది, ఇక్కడ ఇలాంటి కేంద్రీకృతం కాని పట్టణ నమూనాలు గమనించబడతాయి.

• మ్యాప్ పాయింట్ లొకేషన్లు: పెటెన్ బేసిన్ (గ్వాటెమాలా), మెసోఅమెరికన్ ప్రాంతం.

• కీవర్డ్ & నిర్వచనం:

6. [మర్మమైన ‘ఇసుక యొక్క అట్లాంటిస్’: రుబ్ అల్ ఖాలీలో సహజ నిర్మాణానికి ఉపగ్రహ డేటా తిరిగి విశ్లేషణ సూచిస్తుంది (BBC సైన్స్ ఫోకస్, 30/01/2026)]

• సారాంశం:

  1. పురాణప్రసిద్ధమైన ఉబర్ లేదా “ఇరామ్ ఆఫ్ ది పిల్లర్స్” కోల్పోయిన నగరం, రుబ్ అల్ ఖాలీ (ఖాళీ త్రైలోక్యం) ఎడారిలో వెతుకుతున్నారు, దానికి భూవిజ్ఞాన వివరణ ఉండవచ్చు.

  2. భూవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలు రాడార్ ఉపగ్రహ డేటాను తిరిగి విశ్లేషించడం ద్వారా, నగర గోడలుగా భావించిన పెద్ద, వృత్తాకార ఆకృతులు “గ్రబెన్” అనే అరుదైన భౌగోళిక దృగ్విషయం కావచ్చని సూచించారు.

  3. ఒక గ్రబెన్ అనేది సమాంతర తెరిలేదలతో సరిహద్దులుగా ఉన్న భూమి యొక్క నిమజ్జన బ్లాక్, ఇది సుద్ద లేదా ఉప్పు పొరల యొక్క భూగర్భ ద్రావణం కారణంగా కుప్పకూలవచ్చు.

  4. ఈ సహజ కుప్పకూలడం, తీవ్రమైన ఎడారి వాతావరణం తో కలిపి, పై నుండి చూస్తే నిర్మాణ అవశేషాలను పోలిన నిర్మాణాలను సృష్టించి ఉండవచ్చు.

  5. కొత్త అధ్యయనం ఈ ప్రాంతంలో ప్రాచీన కారవన్ మార్గాలు లేదా తాత్కాలిక వాసప్రదేశాల ఉనికిని నిరాకరించదు, కానీ “గ్రేట్ సిటీ” నిరూపణను వివాదాస్పదంగా చేస్తుంది.

  6. చారిత్రక మరియు భౌగోళిక పురాణాలను రహస్యముగా చేయడానికి బహుళశాస్త్ర విధానాలు (భూవిజ్ఞానశాస్త్రం + పురావస్తు శాస్త్రం + రిమోట్ సెన్సింగ్) ఎంత అవసరమో ఇది ప్రదర్శిస్తుంది.

  7. ప్రకృతి దృశ్యాలు మరియు మానవ కథనాలను రూపొందించగల ఎడారి జియోమార్ఫాలజీ యొక్క డైనమిక్ ప్రక్రియలను ఈ పరిశోధన హైలైట్ చేస్తుంది.

• మ్యాప్ పాయింట్ లొకేషన్లు: రుబ్ అల్ ఖాలీ ఎడారి (దక్షిణ అరబ్ ఉపఖండం), ఒమన్-యెమెన్-సౌదీ అరేబియా సరిహద్దు ప్రాంతం.

• కీవర్డ్ & నిర్వచనం:

7. విశాఖపట్నం తీరం దగ్గర అసాధారణ బయో-ల్యూమినెసెంట్ ఆల్గల్ బ్లూమ్ గమనించబడింది (ది హంస్ ఇండియా, 30/01/2026)

• సారాంశం:

  1. విశాఖపట్నంలో సముద్ర తీరం సందర్శకులు ఒక అరుదైన రాత్రి దృగ్విషయాన్ని నివేదించారు, ఇక్కడ అలలు అద్భుతమైన నీలి కాంతితో మెరుస్తున్నాయి.

  2. మెరైన్ బయోలజిస్టులు డైనోఫ్లాగెల్లెట్లు (సూక్ష్మ ప్లాంక్టన్) అధిక సాంద్రత వలన సంభవించే బయోల్యూమినెసెంట్ ఆల్గల్ బ్లూమ్గా దీన్ని నిర్ధారించారు.

  3. ఈ జీవులు ఉద్రేకితమైనప్పుడు, ఒక రసాయన ప్రతిచర్య (లూసిఫెరిన్-లూసిఫెరేస్) ద్వారా కాంతిని ఉత్పత్తి చేస్తాయి, ఇది శికారుల నుండి రక్షణ మెకానిజంగా పని చేయవచ్చు.

  4. అటువంటి పుష్పాలు, అద్భుతంగా ఉన్నప్పటికీ, పర్యావరణ అసమతుల్యతకు సూచికగా ఉంటాయి, తరచుగా భూమి నుండి పోషకాల ప్రవాహం (యూట్రోఫికేషన్) మరియు నిర్దిష్ట సముద్ర ఉష్ణోగ్రతల కలయికతో ప్రేరేపించబడతాయి.

  5. ఈ సందర్భంలో విషపూరితం కాకపోయినా, కొన్ని ఆల్గల్ బ్లూమ్స్ (రెడ్ టైడ్స్) నీటిలో ఆక్సిజన్ను ఎండిపోయేలా చేయవచ్చు లేదా సముద్ర జీవులకు మరియు మానవులకు హానికరమైన విషాలను విడుదల చేయవచ్చు.

  6. వాతావరణ కారకాల కారణంగా తీరప్రవాహాలు లేదా ఉప్వెల్లింగ్ నమూనాలలో మార్పులు భారతదేశం యొక్క తూర్పు తీరం వెంట ఇటువంటి సంఘటనలను మరింత తరచుగా చేస్తున్నాయో లేదో పరిశోధకులు అధ్యయనం చేస్తున్నారు.

  7. ఇది సంక్లిష్ట మరియు తరచుగా కనిపించని సముద్ర వాతావరణ వ్యవస్థలు మరియు పర్యావరణ మార్పుకు వాటి సున్నితత్వానికి దృశ్యమాన గుర్తుకు సేవ చేస్తుంది.

• మ్యాప్ పాయింట్ లొకేషన్లు: విశాఖపట్నం తీరం (రుషికొండ, రామకృష్ణ బీచ్), బంగాళాఖాతం.

• కీవర్డ్ & నిర్వచనం:

About Post Author

vreducations.com

https://vreducations.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %