×
current Affairs Economy

India’s SEZ Structural Stress

0 0
Read Time:9 Minute, 46 Second

India’s SEZ Structural Stress

Table of Contents

భారతదేశంలో ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలులు (SEZs) ఎగుమతుల ప్రోత్సాహం

భారతదేశంలో ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలులు (SEZs) ఎగుమతుల ప్రోత్సాహం, పెట్టుబడుల ఆకర్షణ, ఉపాధి సృష్టి లక్ష్యాలతో 2000లో ప్రారంభించబడ్డాయి. 2005 SEZ చట్టం, 2006 నిబంధనల ద్వారా వీటికి సంస్థాగత రూపం కల్పించబడింది. SEZలు డ్యూటీ-ఫ్రీ ప్రాంతాలుగా పనిచేస్తూ, దేశీయ–విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించాయి. ఫలితంగా FY21–FY25 మధ్య ఎగుమతులు ₹7.59 లక్షల కోట్ల నుంచి ₹14.63 లక్షల కోట్లకు పెరిగాయి, పెట్టుబడులు కూడా గణనీయంగా పెరిగాయి. IFSCల ఏర్పాటు (GIFT City) ద్వారా సేవల రంగంలో భారత్‌కు కొత్త అవకాశాలు లభించాయి. అయితే కోవిడ్ అనంతర కాలంలో SEZ యూనిట్ల మూసివేతలు వేగం పుంజుకున్నాయి. గత ఐదేళ్లలో 466 యూనిట్లు మూతపడటం రంగంలో అంతర్గత ఒత్తిడిని సూచిస్తోంది.

SEZల మందగమనం వల్ల పలు ప్రతికూల ప్రభావాలు ఎదురవుతున్నాయి. అమెరికా టారిఫ్‌లు, కఠినమైన కంప్లయెన్స్ నిబంధనలు ఎగుమతి వృద్ధిని మందగింపజేశాయి. సీజనల్ డిమాండ్ తగ్గినప్పుడు 25–30% సామర్థ్యం ఉపయోగంలోకి రాకుండా పోతోంది. వియత్నాం వంటి దేశాలు సడలించిన నిబంధనలతో ఎక్కువ విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షిస్తూ భారత్‌కు పోటీగా మారుతున్నాయి. గెమ్స్ & జ్యువెలరీ SEZల్లో ఉద్యోగ నష్టాలు పెరిగాయి. డి-నోటిఫికేషన్ అభ్యర్థనలు ప్రభుత్వ ఆదాయంపై కూడా ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో విధాన సడలింపులు, దేశీయ జాబ్-వర్క్ అనుమతులు, డిజిటల్ అనుసంధానం, ఇన్నోవేషన్ ప్రోత్సాహం వంటి సంస్కరణల ద్వారా SEZలను కొత్త గ్లోబల్ వాణిజ్య వాస్తవాలకు అనుగుణంగా మార్చాల్సిన అవసరం ఉంది.

1️⃣ 🏭 SEZ భావన – ఎగుమతులు, పెట్టుబడులు, ఉపాధి కోసం ప్రత్యేక మండలులు

2️⃣ 📉 యూనిట్ల మూసివేత – 5 ఏళ్లలో 466 యూనిట్లు మూత

3️⃣ 🦠 కోవిడ్ ప్రభావం – FY22, FY25లో మూసివేతలు అధికం

4️⃣ 📦 ఎగుమతి ఒత్తిడి – US టారిఫ్‌లు, కఠిన ప్రమాణాలు

5️⃣ ⚙️ Idle Capacity – 25–30% సామర్థ్యం వినియోగంలో లేదు

6️⃣ 🌍 పోటీ దేశాలు – వియత్నాం ఎక్కువ FDI ఆకర్షణ

7️⃣ 👷 ఉపాధి ప్రమాదం – గెమ్స్ రంగంలో ఉద్యోగ నష్టం

8️⃣ 💸 ఆర్థిక ప్రభావం – డి-నోటిఫికేషన్ వల్ల ఆదాయ లోటు

9️⃣ 🚀 ముందు దారి – విధాన సడలింపు + ఇన్నోవేషన్ = పునరుజ్జీవనం

Keywords 

పదం నిర్వచనం
SEZ ఎగుమతుల ప్రోత్సాహం కోసం ఏర్పాటు చేసిన డ్యూటీ-ఫ్రీ ప్రాంతం
SEZ Act, 2005 SEZల నియంత్రణకు చట్టపరమైన ఆధారం
IFSC అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సేవల కేంద్రం
De-notification SEZ హోదా ఉపసంహరణ
Idle Capacity ఉపయోగంలోకి రాని ఉత్పత్తి సామర్థ్యం
NTBs టారిఫ్ కాని వాణిజ్య అడ్డంకులు
BIT ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి ఒప్పందం
Job-work దేశీయ ఉప-కాంట్రాక్టింగ్ విధానం
NSWS జాతీయ సింగిల్ విండో వ్యవస్థ

Infographic 

📊 SEZ రంగం – ప్రభావాలు

అంశం స్థితి
ఎగుమతులు పెరుగుతున్నాయి
పెట్టుబడులు పెరుగుతున్నాయి
ఉపాధి స్వల్పంగా తగ్గింది
యూనిట్లు మూసివేతలు అధికం
పోటీ సామర్థ్యం తగ్గుతున్నది

🥧 SEZ మందగమన కారణాలు (Pie Concept)

  • విధాన కఠినత – 30%

  • గ్లోబల్ డిమాండ్ షాక్స్ – 25%

  • పోటీ దేశాలు – 20%

  • NTBs / టారిఫ్‌లు – 15%

  • మౌలిక సదుపాయ సమస్యలు – 10%

 

Q1. భారత SEZ విధానాన్ని ‘డ్యూటీ-ఫ్రీ ఎన్‌క్లేవ్’గా భావించడానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటి?

A) SEZలు పూర్తిగా దేశీయ మార్కెట్‌కు మాత్రమే ఉత్పత్తి చేయడం

B) SEZలపై అన్ని రకాల పరోక్ష పన్నులు విధించకపోవడం

C) SEZలు విదేశీ భూభాగాలుగా పరిగణించబడటం

D) SEZలు కేవలం IT రంగానికి పరిమితం కావడం

🔍 View Answer & Explanation

✓ Correct: B)

📚 Explanation: SEZలు కస్టమ్స్, ఎక్సైజ్ వంటి పరోక్ష పన్నుల నుంచి మినహాయింపులు పొందిన డ్యూటీ-ఫ్రీ ప్రాంతాలు.

Q2. SEZ యూనిట్ల మూసివేతలు ఎక్కువగా FY22 మరియు FY25లో పెరగడానికి అత్యంత తార్కిక కారణం ఏది?

A) దేశీయ డిమాండ్ అకస్మాత్తుగా పెరగడం

B) కోవిడ్ అనంతర గ్లోబల్ సరఫరా గొలుసు అంతరాయాలు

C) SEZలలో పెట్టుబడులు అధికమవడం

D) కొత్త SEZ చట్టం అమలు

🔍 View Answer & Explanation

✓ Correct: B)

📚 Explanation: కోవిడ్ వల్ల ఎగుమతి మార్కెట్లు కుంగిపోవడం, ఆర్డర్లు తగ్గడం మూసివేతలకు దారితీసింది.

Q3. ఎగుమతులు రెట్టింపు అయినప్పటికీ SEZ రంగాన్ని “స్థబ్దతలో ఉంది” అని ఎందుకు చెప్పవచ్చు?

A) ఉపాధి స్వల్పంగా తగ్గడం మరియు యూనిట్ల మూసివేతలు

B) పెట్టుబడుల పూర్తిస్థాయి పతనం

C) SEZ చట్టం రద్దు

D) అన్ని రంగాల్లో వృద్ధి సమానంగా ఉండడం

🔍 View Answer & Explanation

✓ Correct: A)

📚 Explanation: ఎగుమతులు పెరిగినా ఉపాధి తగ్గడం, మూసివేతలు నిర్మాణాత్మక ఒత్తిడిని సూచిస్తున్నాయి.

Q4. గ్లోబల్ పోటీలో వియత్నాం SEZలతో పోలిస్తే భారత్ వెనుకబడడానికి ప్రధాన విధాన పరమైన కారణం ఏది?

A) అధిక కార్మిక వ్యయం

B) కఠినమైన దేశీయ లింకేజీ నిబంధనలు

C) తక్కువ మౌలిక సదుపాయాలు

D) విదేశీ పెట్టుబడులపై నిషేధం

🔍 View Answer & Explanation

✓ Correct: B)

📚 Explanation: వియత్నాంలో లచీలైన దేశీయ అనుసంధాన నిబంధనలు ఎక్కువ FDIని ఆకర్షిస్తున్నాయి.

Q5. SEZల డీ-నోటిఫికేషన్ వల్ల ప్రభుత్వానికి కలిగే ప్రధాన ఆర్థిక ప్రభావం ఏది?

A) ప్రత్యక్ష పన్నుల ఆదాయం పెరగడం

B) కస్టమ్స్ మరియు ఆదాయపు పన్ను ఆదాయం తగ్గడం

C) ఎగుమతులు పెరగడం

D) పెట్టుబడుల ప్రవాహం పెరగడం

🔍 View Answer & Explanation

✓ Correct: B)

📚 Explanation: డీ-నోటిఫికేషన్ వల్ల పన్ను మినహాయింపులు పోయి సుమారు ₹2,800 కోట్లు నష్టం.

Q6. రత్నాలు–ఆభరణాల SEZలు ఎక్కువగా దెబ్బతినడానికి ప్రధాన కారణం ఏది?

A) దేశీయ డిమాండ్ అధికం

B) అమెరికా మార్కెట్‌పై అధిక ఆధారపడటం

C) ప్రభుత్వ సబ్సిడీలు అధికం

D) నైపుణ్య లోపం లేకపోవడం

🔍 View Answer & Explanation

✓ Correct: B)

📚 Explanation: US ఆర్డర్లు తగ్గడంతో ఉద్యోగాలు మరియు యూనిట్లు నష్టపోయాయి.

Q7. SEZలలో 25–30% సామర్థ్య వినియోగం తగ్గడం ఏ సమస్యను సూచిస్తుంది?

A) అధిక ఎగుమతులు

B) కాలానుగుణ డిమాండ్ లోటు

C) అధిక ఉపాధి

D) విధాన స్థిరత్వం

🔍 View Answer & Explanation

✓ Correct: B)

📚 Explanation: సీజనల్ డిమాండ్ పడిపోవడంతో యూనిట్లు పూర్తిస్థాయిలో పనిచేయడం లేదు.

Q8. SEZ చట్టం సెక్షన్ 18 ద్వారా సాధ్యమైన కీలక ఆవిష్కరణ ఏది?

A) MSME క్లస్టర్లు

B) IFSCల ఏర్పాటు

C) GST అమలు

D) కార్మిక కోడ్‌లు

🔍 View Answer & Explanation

✓ Correct: B)

📚 Explanation: సెక్షన్ 18 IFSCలకు మార్గం సుగమం చేసి GIFT Cityని సాధ్యమయ్యేలా చేసింది.

Q9. ప్రతిపాదిత ‘చైనా డ్యూయల్-యూజ్ SEZ మోడల్’ను భారత్ అనుసరిస్తే ప్రధాన లాభం ఏది?

A) ఎగుమతులపై పూర్తి నిషేధం

B) దేశీయ–విదేశీ మార్కెట్లకు లచీలైన ఉత్పత్తి

C) పన్నుల సంపూర్ణ రద్దు

D) కార్మిక చట్టాల రద్దు

🔍 View Answer & Explanation

✓ Correct: B)

📚 Explanation: డ్యూయల్-యూజ్ విధానం మార్కెట్ లచీలతను పెంచుతుంది.

Q10. SEZ సంక్షోభాన్ని “విఫలం” కాక “విధాన జడత్వం”గా పరిగణించడానికి సరైన తార్కిక కారణం ఏది?

A) ఎగుమతులు మరియు పెట్టుబడులు పెరుగుతుండటం

B) SEZలు పూర్తిగా మూసివేయబడటం

C) చట్టపరమైన నిర్మాణం లేకపోవడం

D) ప్రపంచ వాణిజ్యం ముగియడం

🔍 View Answer & Explanation

✓ Correct: A)

📚 Explanation: వృద్ధి ఉన్నప్పటికీ మారుతున్న గ్లోబల్ పరిస్థితులకు విధానాలు సరిపడటం లేదు.

b2cbd700908a31a395d5c820eb4c6089c87fa7dae2a9fb7e782bc8e50632f991?s=400&d=mm&r=g India’s SEZ Structural Stress

About Post Author

vreducations.com

https://vreducations.com
happy India’s SEZ Structural Stress
Happy
0 %
sad India’s SEZ Structural Stress
Sad
0 %
excited India’s SEZ Structural Stress
Excited
0 %
sleepy India’s SEZ Structural Stress
Sleepy
0 %
angry India’s SEZ Structural Stress
Angry
0 %
surprise India’s SEZ Structural Stress
Surprise
0 %

Share this content:

Related Posts

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%
(Add your review)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You May Have Missed

error: Content is protected !!