current Affairs Importent Days ToDay vreducations.com 16 January 2026 0 Comments

National Startup Day

0

Read Time:10 Minute, 4 Second

National Startup Day

Table of Contents

ఆర్థిక విప్లవంగా నేషనల్ స్టార్టప్ డే: వ్యవస్థాపకత, నవోన్మేషం, అభివృద్ధి

introduction :

నేషనల్ స్టార్టప్ డే (జనవరి 16) భారత ఆర్థిక చరిత్రలో ఒక సాంస్కృతిక మార్పు, విధానపరమైన మళ్లింపు సూచిక. 21వ శతాబ్దపు మొదటి దశాబ్దంలో భారతదేశం అధిక ఉద్యోగావకాశాలు, ‘బ్రెయిన్ డ్రైన్’ వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో, వ్యవస్థాపకతను ప్రోత్సహించే విధానపరమైన పునాది అవసరమైంది.
2016లో ప్రారంభించబడిన ‘స్టార్టప్ ఇండియా’ ప్రచారం ఈ దిశలో నీటిపారుదల. ఇది వ్యవస్థాపకులను కేంద్రంలో ఉంచిన అభివృద్ధి పారదర్శకతను సూచిస్తుంది.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 2022 జనవరి 16న మొదటి నేషనల్ స్టార్టప్ డేగా ప్రకటించడం, ఇప్పటికే అమల్లో ఉన్న వ్యవస్థాపకత ఉద్యమానికి ఒక ఘోషణాత్మక, ప్రతీకాత్మక గుర్తింపు.
ఇది సాంప్రదాయ ఆర్థిక నమూనాల నుండి నవోన్మేషం-ఆధారిత, యువ-నేతృత్వ విప్లవంగా మార్పును ప్రతిబింబిస్తుంది. స్టార్టప్ ఇండియా ‘యువ భారతం’ భావనను ఆర్థిక వాస్తవంగా మార్చడానికి ఒక ప్రయత్నం.

Early life & socio-political background:
ఈ ‘దినోత్సవం’ యొక్క పరిణామం 1991 ఆర్థిక సంస్కరణల తర్వాతి భారతదేశంలోని సాంకేతిక, ఆర్థిక మార్పుల నేపథ్యంలో జరిగింది. IT పరిశ్రమ వృద్ధి, మొబైల్ ఇంటర్నెట్ విస్తరణ, యువతలో డిజిటల్ సామర్థ్యం, జాబ్ క్రియేటర్లుగా మారాలనే ఆకాంక్షలు దీనికి దోహదం చేశాయి. ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’, ‘డిజిటల్ ఇండియా’, ‘స్టాండప్ ఇండియా’ వంటి ప్రచారాల నేపథ్యంలో ఇది ఒక తార్కిక అభివృద్ధి.

Education, influences & ideology formation:
ఈ ఉద్యమం ప్రధానంగా గ్లోబల్ ఎంట్రప్రెన్యూర్షిప్ మార్గదర్శకత్వాలు, ఇజ్రాయెల్ వంటి దేశాల ‘స్టార్టప్ నేషన్’ మోడల్స్, స్వదేశీ సాంకేతిక నవోన్మేషం (ఉదా: ఇన్ఫోసిస్, టాటా యొక్క పాత్ర) వంటి వాటి ద్వారా ఆకృతి చేయబడింది. విధాన రూపకర్తలు ఉద్యోగ సృష్టి, ఆర్థిక వైవిధ్యం, గ్లోబల్ పోటీ సామర్థ్యాన్ని ప్రధాన లక్ష్యాలుగా నిర్దేశించారు.

ఆర్థిక: 1,00,000+ DPIIT గుర్తింపు పొందిన స్టార్టప్ల సృష్టి, యునికార్న్ వంటి ఏకధాటి కంపెనీల ఆవిర్భావం. FDIలో గణనీయమైన వృద్ధి.
సామాజిక: సామాజిక సవాళ్లను (సోషల్ ఎంట్రప్రెన్యూర్షిప్) పరిష్కరించడంలో పాలుపంచుకోవడం, మహిళా వ్యవస్థాపకతను ప్రోత్సహించడం.
సాంస్కృతిక: ‘ఉద్యోగి’ మానసికత నుండి ‘వ్యవస్థాపకుడి’ మానసికతకు మార్పు. వైఫల్యాన్ని అంగీకరించే సంస్కృతిని పెంపొందించడం.

Role in Indian history / world history:

భారతదేశాన్ని ‘వ్యవస్థాపకుల దేశంగా’ పునర్ నిర్వచించడానికి ఇది ఒక మైలురాయి. ఇది విశ్వస్థాయి నవోన్మేష హబ్గా భారతదేశ పునరుద్ధరణకు దోహదం చేస్తుంది, ప్రపంచ స్టార్టప్ పరిస్థితికి భిన్నమైన, సామాజిక ప్రభావం కలిగిన మోడల్ను అందిస్తుంది.

Key works, movements, reforms, or institutions founded:

స్టార్టప్ ఇండియా యాక్షన్ ప్లాన్ (2016): 3 స్తంభాలపై దృష్టి సారించింది: సరళీకరణ & హ్యాండ్హోల్డింగ్, నిధులు & ప్రోత్సాహకాలు, పరిశ్రమ-విద్యాసంస్థల భాగస్వామ్యం.
DPIIT (వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమ మంత్రిత్వ శాఖ) గుర్తింపు: పన్ను రాయితీలు, సరళీకృత నియమాలతో స్టార్టప్లను నమోదు చేసుకోవడం.
ఫండ్ ఆఫ్ ఫండ్స్, AIM (అటల్ ఇనోవేషన్ మిషన్), SISFS (స్టార్టప్ ఇండియా సీడ్ ఫండ్ స్కీమ్): నిధి సమస్య పరిష్కారం.

Criticism, limitations & controversies :

అసమాన వ్యాప్తి: స్టార్టప్లలో 75% పైగా మూడు-నాలుగు రాష్ట్రాల్లో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి.
‘వ్యవస్థాపకత దుర్వినియోగం’: కేవలం పన్ను ప్రయోజనాల కోసం స్టార్టప్లను నమోదు చేసుకోవడం.
అధిక వైఫల్య రేటు & ఉద్యోగ భద్రత లేకపోవడం.
వెనుకబడిన వర్గాలకు, లిఙ్గ వైవిధ్యానికి అసమాన ప్రాతినిధ్యం.
మార్కెట్-ఆధారిత గుత్తాధిపత్యం, చిన్న వ్యాపారాలపై ప్రభావం.

Legacy & contemporary relevance (link to Constitution, GS-IV):

రాజ్యాంగ సూత్రాలు: ఆర్టికల్ 19(1)(g) (వృత్తి స్వేచ్ఛ), ఆర్టికల్ 21 (గౌరవప్రదమైన జీవనానికి హక్కు) వ్యవస్థాపకత ద్వారా సాధించడానికి సహాయపడుతుంది. ఆర్టికల్ 38 (సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ న్యాయాన్ని ప్రోత్సహించడం) సామాజిక స్టార్టప్ల ద్వారా.
నిర్వహణ & నైతికత: నవోన్మేషం, సహనం, నైతిక నాయకత్వం, స్థిరత్వం, సామాజిక బాధ్యత వంటి విలువలను పెంపొందిస్తుంది. గుత్తాధిపత్య వ్యతిరేక నియమాలు, డేటా సంరక్షణ వంటి నియంత్రణ చట్టాలతో సమతుల్యత అవసరం.
సామాజిక ప్రభావం: సమగ్ర అభివృద్ధి (SDGలు), జాతీయ స్వయం సమృద్ధిని నిర్మించడంలో దోహదం చేస్తుంది.

Timeline (5-7 key events with years):

2016: స్టార్టప్ ఇండియా ప్రచారం ప్రారంభం.
2019: స్టార్టప్ ఇండియా సీడ్ ఫండ్ స్కీమ్ (SISFS) ప్రారంభం.
2022 (జనవరి 16): ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ మొదటి నేషనల్ స్టార్టప్ డేగా ప్రకటించారు.
2023: 1,00,000 DPIIT-గుర్తింపు పొందిన స్టార్టప్ల మైలురాయి దాటింది.
2024: స్టార్టప్ ఇండియా పోర్టల్లో 1,20,000+ స్టార్టప్ల నమోదు.

UPSC-style Mains questions:

నేషనల్ స్టార్టప్ డే భారతదేశ ఆర్థిక మానసికతను ‘ఉద్యోగ ఆకాంక్ష’ నుండి ‘వ్యవస్థాపక ఆకాంక్ష’కు ఎలా మార్చింది? విమర్శలతో పాటు దాని సామాజిక-ఆర్థిక ప్రభావాన్ని చర్చించండి.
స్టార్టప్ ఇండియా యొక్క స్థిరమైన, సమగ్ర వృద్ధిని నిర్ధారించడంలో ప్రభుత్వ విధానాలు మరియు పాలనా నిబంధనలు ఎలా సహాయపడతాయి? నైతిక పరిగణనలను కూడా పేర్కొనండి.
భారతదేశంలో స్టార్టప్ సంస్కృతి యొక్క అభివృద్ధి రాజ్యాంగ సూత్రాలను ఎలా బలోపేతం చేస్తుంది? ఆర్టికల్ 19 మరియు ఆర్టికల్ 21తో దాని సంబంధాన్ని విశ్లేషించండి.
సామాజిక సమస్యల పరిష్కారంలో సామాజిక స్టార్టప్ల పాత్రను విశ్లేషించండి. వారు ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు ఏమిటి మరియు వాటిని ఎలా ప్రోత్సహించవచ్చు?
“స్టార్టప్ ఇండియా వ్యవస్థాపకత యొక్క లాభాలు మరియు ప్రయోజనాలను నగర కేంద్రీకృత ఎలైట్లకు మాత్రమే పరిమితం చేసింది.” వ్యాఖ్యానించండి.

MCQs with answers:

నేషనల్ స్టార్టప్ డే ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
a) ఆగస్టు 15
b) జనవరి 16
c) అక్టోబర్ 2
d) డిసెంబర్ 31
సమాధానం: b) జనవరి 16
స్టార్టప్ ఇండియా పథకం ఎప్పుడు ప్రారంభించబడింది?
a) 2014
b) 2016
c) 2020
d) 2022
సమాధానం: b) 2016
DPIIT స్టార్టప్ గుర్తింపు పొందిన సంస్థలకు ఏ ప్రయోజనం లభిస్తుంది?
a) 3 సంవత్సరాల పాటు పన్ను రాయితీ
b) ఆస్తి పన్ను మినహాయింపు
c) GST మినహాయింపు
d) ఇవన్నీ
సమాధానం: a) 3 సంవత్సరాల పాటు పన్ను రాయితీ
స్టార్టప్ ఇండియా యాక్షన్ ప్లాన్లోని మూడు స్తంభాలు కానిది ఏది?
a) నిధులు మరియు ప్రోత్సాహకాలు
b) పరిశ్రమ-విద్యా సంస్థల భాగస్వామ్యాలు
c) ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడి (FDI)
d) సరళీకరణ & హ్యాండ్హోల్డింగ్
సమాధానం: c) ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడి (FDI)
స్టార్టప్ ఇండియా సీడ్ ఫండ్ స్కీమ్ (SISFS) యొక్క లక్ష్యం ఏమిటి?
a) వ్యవస్థాపకులకు ప్రత్యక్షంగా రుణాలు అందించడం
b) Alternative Investment Funds (AIFs) ద్వారా పెట్టుబడిని ప్రోత్సహించడం
c) విదేశీ స్టార్టప్లకు నిధులు అందించడం
d) రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు నిధులు అందించడం
సమాధానం: b) Alternative Investment Funds (AIFs) ద్వారా పెట్టుబడిని ప్రోత్సహించడం