0 0

Polity  Feb 01 2026 , Health 

Polity Feb 01 2026

Current Affairs : Polity  Feb 01 2026 : Economy

1. [ది హిందూ, 01/02/2026] మదర్సా విద్య నియంత్రణను పర్యవేక్షించడానికి సుప్రీంకోర్టు కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది.

సారాంశం:భారతదేశంలో మదర్సా విద్యకు సంబంధించిన నియంత్రణ చట్రాన్ని పరిశీలించి, సిఫార్సు చేయడానికి సుప్రీంకోర్టు ఒక ఉన్నత స్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది, ఇది మత స్వేచ్ఛను విద్యా హక్కుతో సమతుల్యం చేస్తుంది.

• కమిటీ ఆదేశం:మదర్సాలను నియంత్రించే ప్రస్తుత రాష్ట్ర మరియు కేంద్ర చట్టాలను సమీక్షించి, అవి రాజ్యాంగ విలువలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయని నిర్ధారించుకునే బాధ్యత కోర్టు కమిటీకి ఉంది.

• రాజ్యాంగ సంఘర్షణ: ఈ సమస్య ఆర్టికల్ 25-28 (మత స్వేచ్ఛ) మరియు ఆర్టికల్ 21A (విద్యా హక్కు) మరియు ఆర్టికల్ 30 (మైనారిటీల హక్కులు) లకు సంబంధించినది .

• ఆధునీకరణ చర్చ:ప్రధాన చర్చ ఏమిటంటే, ఆధునిక, లౌకిక పాఠ్యాంశాలను (సైన్స్, గణితం, సాంఘిక శాస్త్రాలు) మదర్సా వ్యవస్థలలో వాటి మతపరమైన లక్షణాన్ని చెడగొట్టకుండా సమగ్రపరచడం.

• రాష్ట్ర చట్టాల పరిశీలన:మదర్సా పాఠ్యాంశాలను నియంత్రించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న ఇటీవలి రాష్ట్ర చట్టాలు చట్టబద్ధమైన విద్యా ప్రమాణీకరణకు వ్యతిరేకంగా అతివ్యాప్తి కోసం పరిశీలించబడతాయి.

• నిధులు & అనుబంధం:సిలబస్ సంస్కరణలపై ఆధారపడి, ప్రభుత్వ నిధులు మరియు విద్యా బోర్డులతో అధికారిక అనుబంధం కోసం నమూనాలను కమిటీ అన్వేషిస్తుంది.

• వాటాదారుల చేరిక:కమిటీలో మదర్సా బోర్డులు, బాలల హక్కుల సంస్థలు మరియు జాతీయ విద్యా సంస్థల ప్రతినిధులు సమగ్ర దృక్పథం కోసం ఉన్నారు.

• జాతీయ ప్రాముఖ్యత:మైనారిటీ హక్కులను గౌరవిస్తూనే విద్యా వెనుకబాటుతనం గురించి ఆందోళనలను పరిష్కరించే ఏకరీతి, సమగ్ర విధానాన్ని రూపొందించడం ఈ చర్య లక్ష్యం.

2. [ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్, 01/02/2026] ప్రభుత్వం సవరించిన ‘గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్’ పరిరక్షణ ఉత్తర్వులను నోటిఫై చేసింది.

సారాంశం:తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ (GIB) కు ప్రధాన ముప్పు అయిన విద్యుత్ లైన్ల ఢీకొనడాన్ని తగ్గించడానికి పర్యావరణం, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ వన్యప్రాణుల రక్షణ చట్టం కింద తాజా మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది.

• సుప్రీంకోర్టు ఆదేశం: ఈ నోటిఫికేషన్ సుప్రీంకోర్టు 2021 ఆదేశాన్ని అనుసరిస్తుంది, ఇది పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించడం రాష్ట్రం మరియు పౌరుల ప్రాథమిక విధి (ఆర్టికల్ 51A(g)) ని నొక్కి చెప్పింది.

• నివాస-నిర్దిష్ట చర్య: రాజస్థాన్ మరియు గుజరాత్‌లోని ప్రాధాన్యత గల GIB ఆవాసాలలో ఉన్న అన్ని విద్యుత్ లైన్‌లపై బర్డ్ డైవర్టర్‌లను ఏర్పాటు చేయడం మరియు కొత్త లైన్‌లను భూగర్భంలో వేయడం మార్గదర్శకాలు తప్పనిసరి .

• చట్టపరమైన మద్దతు:వన్యప్రాణుల (రక్షణ) చట్టం, 1972లోనిసెక్షన్లు 9 మరియు 38ప్రకారం ఈ చర్య తీసుకోబడింది , ఇది వేటను నిషేధిస్తుంది మరియు జాతుల-నిర్దిష్ట పరిరక్షణ కార్యక్రమాలను అనుమతిస్తుంది.

• కేంద్ర-రాష్ట్ర సమన్వయం:అమలు కోసం కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు (విద్యుత్, నూతన & పునరుత్పాదక ఇంధనం) మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను కలిగి ఉన్న ఒక ప్రత్యేక టాస్క్‌ఫోర్స్ ఏర్పాటు చేయబడుతుంది.

• పునరుత్పాదక ఇంధన సంఘర్షణ:పునరుత్పాదక ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలు (సౌర/పవన విద్యుత్ లైన్లు) మరియు జాతుల పరిరక్షణ మధ్య వివాదాన్ని పరిష్కరించడానికి ఈ ఆర్డర్ ప్రయత్నిస్తుంది.

• పరిహార యంత్రాంగం:ఈ ఉపశమన చర్యలను అమలు చేయడానికి అయ్యే ఖర్చును పునరుత్పాదక ఇంధన సంస్థలకు భర్తీ చేయడానికి ఇది స్పష్టమైన చట్రాన్ని వివరిస్తుంది.

• పరిరక్షణకు ఉదాహరణ:ఇది తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న ఇతర జంతుజాలాలను రక్షించడానికి పర్యావరణ చట్టాల ప్రకారం జాతుల-నిర్దిష్ట ఆదేశాలను ఉపయోగించడానికి చట్టపరమైన మరియు విధానపరమైన ఉదాహరణను నిర్దేశిస్తుంది.

3. [ఆంధ్రజ్యోతి, 01/02/2026] ‘మూడు రాజధానుల’ చట్ట పునఃపరిశీలన కోసం ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ తీర్మానం ఆమోదించింది.

సారాంశం: ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ మూడు రాజధానుల చట్టాన్ని (ఆంధ్రప్రదేశ్ వికేంద్రీకరణ మరియు అన్ని ప్రాంతాల సమగ్ర అభివృద్ధి చట్టం, 2020) పునఃపరిశీలించి పునరుద్ధరించాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరుతూ ఒక తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది .

• చట్టపరమైన అడ్డంకి: కార్యనిర్వాహక (విశాఖపట్నం), శాసన (అమరావతి) మరియు న్యాయ (కర్నూలు) రాజధానులను ఏర్పాటు చేయడానికి ఉద్దేశించిన అసలు చట్టాన్ని 2022లో ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు కొట్టివేసింది.

• సమాఖ్యవాద చర్చ: ఈ తీర్మానం రాష్ట్ర స్వయంప్రతిపత్తి (ఆర్టికల్ 246, రాష్ట్ర జాబితా) మరియు గవర్నర్ రాజ్యాంగ పాత్ర మరియు ఒకే రాజధాని కేంద్రీకరణపై చర్చను తిరిగి రేకెత్తిస్తుంది .

• సామాజిక-ఆర్థిక హేతుబద్ధత: వికేంద్రీకృత పరిపాలన సమతుల్య ప్రాంతీయ అభివృద్ధిని నిర్ధారిస్తుందని, ఇది సహకార సమాఖ్యవాదంలో కీలకమైన అంశమని ప్రతిపాదకులు వాదిస్తున్నారు .

• న్యాయపరమైన అతిక్రమణ ప్రశ్న: అధికారాల విభజన సిద్ధాంతాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, విధానపరమైన విషయాలలో న్యాయవ్యవస్థ అతిక్రమణను రాజకీయ చర్చ ప్రశ్నిస్తుంది .

• విధానపరమైన మార్గం:పునరుజ్జీవనం కోసం, ప్రభుత్వం కొత్త, చట్టపరంగా మంచి బిల్లును ప్రవేశపెట్టవచ్చు లేదా హైకోర్టు తీర్పుపై సుప్రీంకోర్టులో అప్పీల్ చేయవచ్చు.

• పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసం:దీర్ఘకాలిక అనిశ్చితి మూడు ప్రతిపాదిత నగరాల్లోనూ పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసం మరియు మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళికను ప్రభావితం చేస్తుంది.

• జాతీయ సమాంతరం:పరిపాలనా వికేంద్రీకరణను పరిగణనలోకి తీసుకునే ఇతర రాష్ట్రాలకు ఇది ఒక పరీక్షా కేసుగా నిశితంగా పరిశీలించబడుతుంది.

4. [డెక్కన్ క్రానికల్, 01/02/2026] ‘ఏకకాల ఎన్నికలు’ పై లా కమిషన్ ప్రజల అభిప్రాయాలను కోరుతోంది.

సారాంశం:భారత లా కమిషన్ ‘ఒక దేశం, ఒక ఎన్నిక’ పై కొత్త సంప్రదింపుల పత్రాన్ని విడుదల చేసింది మరియు చాలా కాలంగా కొనసాగుతున్న రాజ్యాంగ మరియు లాజిస్టికల్ చర్చను పునఃసమీక్షిస్తూ వాటాదారుల నుండి సూచనలను ఆహ్వానించింది.

• రాజ్యాంగ సవరణలు: లోక్‌సభ మరియు రాష్ట్ర అసెంబ్లీలకు ఒకేసారి ఎన్నికలు అమలు చేయడానికి ఆర్టికల్ 83, 85, 172, 174 (సభల వ్యవధి మరియు రద్దు) మరియు బహుశా ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1951 కి పెద్ద సవరణలు అవసరం .

• ప్రాథమిక నిర్మాణ పరీక్ష: ఈ సవరణ రాజ్యాంగం యొక్క ‘ప్రాథమిక నిర్మాణాన్ని’ , ముఖ్యంగా సమాఖ్యవాదం మరియు పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యాన్ని ఉల్లంఘించకుండా చూసుకోవడం కీలకమైన సవాలు .

• లాజిస్టికల్ & ఆర్థిక వాదన:ప్రతిపాదకులు భారీ ఖర్చు తగ్గింపు, పాలనకు కనీస అంతరాయం మరియు పరిపాలనా యంత్రాంగాన్ని సమర్థవంతంగా ఉపయోగించడాన్ని ఉదహరిస్తారు.

• సమాఖ్య స్వయంప్రతిపత్తి ఆందోళన:విమర్శకులు ఇది సమాఖ్య స్ఫూర్తిని దెబ్బతీస్తుందని వాదిస్తున్నారు, ఎందుకంటే రాష్ట్ర సమస్యలు జాతీయ కథనాలచే కప్పివేయబడవచ్చు మరియు అకాల రద్దు ఒక సంక్లిష్ట సమస్యగా మిగిలిపోతుంది.

• ‘నిర్మాణాత్మక అవిశ్వాస తీర్మానం’ నమూనా:ఈ పత్రం జర్మన్ నమూనాను అన్వేషిస్తుంది, ఇక్కడ వారసుడు ఒకేసారి ఎన్నికైనప్పుడు మాత్రమే ప్రభుత్వాన్ని తొలగించవచ్చు.

• స్థిర పదవీకాల ప్రతిపాదన:శాసనసభలకు స్థిర పదవీకాల ఆలోచనతో ముడిపడి ఉంది, పార్లమెంటరీ వ్యవస్థలో వశ్యతను తగ్గిస్తుంది.

• చారిత్రక సందర్భం:1967 వరకు భారతదేశంలో ఏకకాల ఎన్నికలు నిర్వహించడం ఆనవాయితీగా ఉండేది; ఆ చక్రానికి తిరిగి రావడానికి గల సాధ్యాసాధ్యాలను కమిషన్ అధ్యయనం చేస్తోంది.

5. [BBC న్యూస్ తెలుగు, 01/02/2026] భారతదేశం ఒక యూరోపియన్ దేశంతో కొత్త ద్వైపాక్షిక నేరస్థుల అప్పగింత ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది.

సారాంశం:పారిపోయిన ఆర్థిక నేరస్థులు మరియు ఉగ్రవాదులను తిరిగి తీసుకురావడానికి దాని చట్టపరమైన చట్రాన్ని మెరుగుపరుస్తూ, భారతదేశం ఒక ప్రధాన యూరోపియన్ దేశంతో సమగ్ర అప్పగింత ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది.

• ప్రపంచ న్యాయ శాస్త్రాన్ని బలోపేతం చేయడం: ఈ ఒప్పందం అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ చట్టం యొక్క మూలస్తంభమైన ‘రక్షించండి లేదా శిక్షించండి’ (ఆట్ డెడెరే ఆటో జుడికేర్) సూత్రంపై ఆధారపడి ఉంటుంది .

• ద్వంద్వ నేరం:ఈ ఒప్పందం ప్రకారం రెండు దేశాలలోనూ అప్పగించాల్సిన నేరం నేరంగా ఉండాలి (ద్వంద్వ నేర నియమం).

• రాజకీయ నేర మినహాయింపు: ఇందులో రక్షణలు ఉన్నాయి, రాజకీయ నేరాలకు అప్పగించబడదని స్పష్టం చేయడం , భారతీయ అప్పగించే చట్టం, 1962 కి అనుగుణంగా ఉంటుంది .
  |పరారీలో ఉన్న ఆర్థిక నేరస్థుల చట్టం, 2018:ఈ ఒప్పందం ఈ దేశీయ చట్టానికి బలమైన అంతర్జాతీయ చట్టపరమైన వెన్నెముకను అందిస్తుంది, విదేశాలలో ఉన్న ఆస్తులు మరియు వ్యక్తులను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది.

• మానవ హక్కుల రక్షణ:హింస లేదా క్రూరమైన చికిత్సకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంటే అప్పగించడాన్ని తిరస్కరించే నిబంధనను కలిగి ఉంటుంది,ఆర్టికల్ 21(జీవించే హక్కు మరియు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ) వివరణలను గౌరవిస్తుంది.

• ఫాస్ట్-ట్రాక్ మెకానిజం:అటువంటి సందర్భాలలో సాధారణంగా జరిగే విధానపరమైన జాప్యాలను నివారించడానికి నియమించబడిన కేంద్ర అధికారాలను మరియు సమయపాలనలను ఏర్పాటు చేస్తుంది.

• వ్యూహాత్మక దౌత్యం:అంతర్జాతీయ నేరాలకు వ్యతిరేకంగా సహకార చట్టపరమైన నెట్‌వర్క్‌ను నిర్మించడంలో భారతదేశం యొక్క చురుకైన దౌత్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

6. [ది హిందూ, 01/02/2026] ఐపీసీ సెక్షన్ 375 లో ‘వైవాహిక అత్యాచారం’ మరియు మినహాయింపుపై ఢిల్లీ హైకోర్టు తీర్పు

సారాంశం:భార్యతో పురుషుడు ఏకాభిప్రాయం లేకుండా లైంగిక సంబంధం పెట్టుకోవడాన్ని నేరంగా పరిగణించనిఐపీసీ సెక్షన్ 375కింద అత్యాచారానికి మినహాయింపును సవాలు చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్లపై ఢిల్లీ హైకోర్టు భిన్నాభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేసింది .

• చట్టపరమైన ప్రతిష్టంభన:భిన్న తీర్పు (2:1) అంటే ఈ విషయాన్ని ఇప్పుడు హైకోర్టు యొక్క పెద్ద బెంచ్‌కు లేదా నేరుగా సుప్రీంకోర్టుకు నివేదించడానికి ప్రధాన న్యాయమూర్తి ముందు ఉంచబడుతుంది.

• రాజ్యాంగబద్ధత సవాలు: ఈ మినహాయింపు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 14 (సమానత్వ హక్కు), 15 (వివక్షత చూపకపోవడం), 19 (స్వేచ్ఛ) మరియు 21 (జీవించే హక్కు మరియు గౌరవం) లను ఉల్లంఘిస్తుందని పిటిషనర్లు వాదిస్తున్నారు .

• న్యాయపరమైన విభేదం:వైవాహిక స్థితి ఆధారంగా వ్యత్యాసాన్ని సృష్టించే చట్టబద్ధమైన నిబంధనను కోర్టు కొట్టివేయగలదా లేదా అనే దానిపై న్యాయమూర్తులు విభేదించారు.

• అంతర్జాతీయ దృక్పథం: ఈ తీర్పు భారతదేశం ఆమోదించిన CEDAW (మహిళలపై అన్ని రకాల వివక్షతలను తొలగించడంపై సమావేశం) వంటి అంతర్జాతీయ ఒడంబడికలను విస్తృతంగా ప్రస్తావిస్తుంది .

• ప్రగతిశీల వివరణ:వివాహం అనేది ఏకాభిప్రాయం లేని లైంగిక చర్యలకు లైసెన్స్ కాకూడదని మైనారిటీ అభిప్రాయం,శారీరక స్వయంప్రతిపత్తినివ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ యొక్క ప్రధాన అంశంగా నొక్కి చెబుతుంది.

• పార్లమెంటరీ ప్రత్యేకాధికారం:ఈ ముఖ్యమైన సామాజిక మార్పును శాసనసభ జ్ఞానానికి వదిలివేయడం వైపు మెజారిటీ అభిప్రాయం మొగ్గు చూపింది.

• క్రిమినల్ లా సంస్కరణలు:ఇది ఐపిసి వంటి వలసరాజ్యాల యుగం చట్టాల యొక్క కొనసాగుతున్న సంస్కరణపై దృష్టిని కేంద్రీకరిస్తుంది, ఇది శాసనసభ పునరాలోచనను ప్రేరేపిస్తుంది.

7. [AIR న్యూస్, 01/02/2026] ‘యాంటీ-మారిటైమ్ పైరసీ బిల్లు’కు సవరణలను లోక్‌సభ చర్చిస్తుంది.

సారాంశం:UNCLOS (యునైటెడ్ నేషన్స్ కన్వెన్షన్ ఆన్ ది లా ఆఫ్ ది సీ) ఇటీవలి అంతర్జాతీయ ఆదేశాలతోమరింత దృఢంగా సమలేఖనం చేయడానికియాంటీ-మారిటైమ్ పైరసీ బిల్లు, 2022 కు సవరణల కోసం లోక్‌సభ చర్చలను చేపట్టింది .

• సార్వత్రిక అధికార పరిధి: ప్రతిపాదిత సవరణలు నిందితుడు లేదా బాధితుడి జాతీయతతో సంబంధం లేకుండా, సముద్రాలలో జరిగే పైరసీ చర్యలను విచారించడానికి భారతదేశ సార్వత్రిక అధికార పరిధిని బలోపేతం చేస్తాయి.

• మరణశిక్ష నిబంధన:అంతర్జాతీయ మానవతా చట్ట నిబంధనలతో పోలిస్తే దాని నిరోధక విలువను పరిశీలించడం,మరణానికి దారితీసే పైరసీ చర్యలకు మరణశిక్షనుచేర్చడం అనేది చర్చనీయాంశంగా ఉంది .

• నిర్వచనం విస్తరణ:సముద్ర నావిగేషన్ వ్యవస్థలు మరియు ప్లాట్‌ఫారమ్‌లపై సైబర్ దాడులు వంటి ఆధునిక ముప్పులను చేర్చడానికి ‘పైరసీ’ నిర్వచనాన్ని విస్తృతం చేయడం ఈ బిల్లు లక్ష్యం.

• తీరప్రాంత రాష్ట్ర సహకారం:ఇది హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలోని ఇతర తీరప్రాంత రాష్ట్రాలతో నిఘా భాగస్వామ్యం మరియు ఉమ్మడి గస్తీ కోసం మెరుగైన సహకారాన్ని తప్పనిసరి చేస్తుంది.

• బాధితులు & సాక్షుల రక్షణ:పైరసీ బాధితులు మరియు సాక్షుల రక్షణ మరియు పునరావాసం కోసం ఒక చట్రాన్ని కలిగి ఉంటుంది.

• న్యాయనిర్ణేత అధికారం:పైరసీ నేరాల వేగవంతమైన విచారణకు నిర్దిష్ట హైకోర్టులను న్యాయనిర్ణేత అధికారంగా నియమిస్తుంది.

• నీలి ఆర్థిక భద్రత:భారతదేశ సముద్ర మార్గాల కమ్యూనికేషన్‌ను భద్రపరచడానికి ఈ బిల్లు కీలకం, వాణిజ్యం మరియు ఇంధన భద్రతకు ఇది చాలా ముఖ్యమైనది మరియుSAGAR (ప్రాంతంలోని అందరికీ భద్రత మరియు వృద్ధి)సిద్ధాంతానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది.

About Post Author

vreducations.com

https://vreducations.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %